ปลวกและแมลงหน้าฝน — สังเกตสัญญาณก่อนบ้านเสียหาย เลือกระบบกำจัดแบบไหนดี และป้องกันตั้งแต่ตอนสร้างบ้าน

ในบรรดาปัญหาบ้านทั้งหมด ปลวกเป็นปัญหาที่น่ากลัวที่สุดอย่างหนึ่ง เพราะมันทำงานอย่างเงียบเชียบอยู่หลังผนัง ใต้พื้น และในโครงหลังคา กว่าเจ้าของจะรู้ตัว วงกบประตูอาจกลวงจนกดนิ้วทะลุ ตู้บิวท์อินพังทั้งแถว หรือหนังสือในชั้นถูกกินจนเหลือแต่ปก ช่วงหน้าฝนเป็นช่วงที่ปลวกเคลื่อนไหวมากที่สุด เพราะดินชื้นเอื้อต่อการขยายรัง และเป็นฤดูที่แมลงเม่า ซึ่งคือปลวกระยะสืบพันธุ์ บินออกจากรังเพื่อไปสร้างอาณาจักรใหม่ บทความนี้จะช่วยให้คุณสังเกตสัญญาณได้เร็ว เลือกวิธีกำจัดได้ถูก และป้องกันได้ตั้งแต่ต้น

สัญญาณที่บอกว่าปลวกมาแล้ว

ปลวกที่สร้างความเสียหายให้บ้านในไทยส่วนใหญ่เป็นปลวกใต้ดิน ซึ่งทำรังอยู่ในดินและต้องการความชื้นตลอดเวลา จึงสร้าง "ทางเดินดิน" เป็นอุโมงค์เล็ก ๆ ขึ้นมาตามผนัง เสา ขอบบัว หรือท่อ เพื่อเดินทางจากรังมาหาอาหารโดยไม่สัมผัสอากาศ ถ้าเห็นเส้นดินขนาดเท่าหลอดกาแฟพาดตามผนังหรือมุมห้อง นั่นคือสัญญาณชัดเจนที่สุด สัญญาณอื่นที่ควรสังเกตได้แก่ ไม้ที่เคาะแล้วเสียงกลวง สีผนังหรือวอลเปเปอร์ที่พองเป็นแนวเหมือนมีอะไรอยู่ข้างใต้ ปีกแมลงเม่าที่หลุดกองอยู่ตามขอบหน้าต่างหรือใต้โคมไฟหลังฝนตก และขุยดินละเอียดตามรอยต่อพื้น

สิ่งที่ไม่ควรทำเด็ดขาดเมื่อพบปลวกคือฉีดสเปรย์ฆ่าแมลงหรือทุบทางเดินดินทิ้งทันที เพราะปลวกจะแตกฮือย้ายเส้นทางไปจุดอื่นที่มองไม่เห็น ทำให้การกำจัดยากขึ้น ให้ถ่ายรูปจุดที่พบ ทิ้งไว้อย่างนั้น แล้วติดต่อบริษัทกำจัดปลวกมาสำรวจ

เปรียบเทียบวิธีกำจัดและป้องกัน

วิธี	หลักการ	ข้อดี	ข้อจำกัด
ราดหรืออัดน้ำยารอบบ้าน (Soil treatment)	สร้างแนวเคมีในดินรอบตัวบ้านกันปลวกเข้า	เห็นผลเร็ว ป้องกันได้เป็นแนวกว้าง	ต้องเจาะพื้นเพื่ออัดน้ำยา ฤทธิ์ลดลงตามเวลา ต้องทำซ้ำ
ระบบเหยื่อ (Bait system)	วางสถานีเหยื่อรอบบ้าน ปลวกนำสารกลับไปทำลายทั้งรัง	กำจัดถึงต้นตอ ใช้สารเคมีน้อย	ใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน ต้องตรวจสถานีต่อเนื่อง
ท่อฉีดน้ำยาใต้อาคาร (Pipe treatment)	วางท่อใต้พื้นตั้งแต่ก่อสร้าง ฉีดน้ำยาเติมได้ภายหลัง	เติมน้ำยาได้โดยไม่ต้องเจาะพื้น	ต้องติดตั้งตอนสร้างบ้านเท่านั้น
ฉีดพ่นจุดที่พบ (Spot treatment)	ฉีดสารเข้าไม้หรือทางเดินที่พบปลวก	แก้ปัญหาเฉพาะหน้า	ไม่ถึงรัง ปลวกมักกลับมา

สำหรับบ้านที่ปลวกเข้าแล้ว บริษัทกำจัดปลวกส่วนใหญ่จะแนะนำให้ใช้ระบบเหยื่อเพื่อกำจัดรังที่กำลังทำลายบ้าน ควบคู่กับการอัดน้ำยาเพื่อสร้างแนวป้องกันระยะยาว ส่วนบ้านที่ยังไม่มีปัญหา การตรวจเช็คประจำปีและการอัดน้ำยาเป็นระยะก็เพียงพอ

สัญญาบริการกำจัดปลวกควรมีอะไร

ราคาบริการกำจัดปลวกแตกต่างกันมากตามขนาดบ้าน วิธีที่ใช้ และระยะเวลารับประกัน ก่อนเซ็นสัญญาควรตรวจว่ามีรายละเอียดเหล่านี้ครบ ได้แก่ ชื่อสารเคมีที่ใช้และการขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จำนวนครั้งที่เข้าตรวจในหนึ่งปี ระยะเวลารับประกันและเงื่อนไขการกลับมาแก้ไขฟรีถ้าปลวกกลับมา และความรับผิดชอบกรณีการเจาะพื้นทำให้กระเบื้องแตกเสียหาย บริษัทที่ดีจะสำรวจหน้างานก่อนเสนอราคา และอธิบายได้ว่าปลวกเข้าทางไหน ไม่ใช่เสนอราคาทางโทรศัพท์ทันที

ป้องกันตั้งแต่ตอนสร้างหรือต่อเติมบ้าน

ถ้ากำลังสร้างบ้านใหม่หรือต่อเติมครัวหลังบ้าน นี่คือช่วงเวลาที่คุ้มค่าที่สุดในการป้องกันปลวก ขั้นตอนคือราดน้ำยาลงดินก่อนเทพื้น วางระบบท่อฉีดน้ำยาใต้พื้นรอบแนวคานคอดิน และใช้ไม้ที่ผ่านการอัดน้ำยากันปลวกหรือวัสดุที่ปลวกไม่กินสำหรับวงกบและโครงสร้าง ส่วนต่อเติมเป็นจุดที่ปลวกเข้าบ่อยที่สุด เพราะพื้นส่วนต่อเติมมักทรุดตัวแยกจากตัวบ้านจนเกิดรอยแยก ซึ่งเป็นทางเข้าชั้นดี

แมลงอื่นที่มากับหน้าฝน

ยุง: แหล่งเพาะพันธุ์อยู่ในน้ำขังเล็ก ๆ รอบบ้าน เช่น จานรองกระถาง รางน้ำที่ตกท้องช้าง ยางรถเก่า ควรคว่ำภาชนะ เปลี่ยนน้ำในแจกันทุกสัปดาห์ และติดมุ้งลวด ซึ่งเป็นการลงทุนที่คุ้มที่สุด มด: หนีน้ำเข้าบ้านในวันฝนตกหนัก เก็บอาหารในภาชนะปิดสนิทและใช้เหยื่อมดแทนการฉีดพ่น แมลงสาบ: เข้ามาทางท่อระบายน้ำ ติดฝาปิดท่อแบบกันแมลงที่ห้องน้ำและครัว และอุดช่องรอบท่อที่ทะลุผนัง

คำถามที่พบบ่อย

เห็นแมลงเม่าบินในบ้าน แปลว่ามีรังปลวกในบ้านไหม?

ไม่เสมอไป แมลงเม่าบินตามแสงไฟเข้ามาจากภายนอกได้ แต่ถ้าพบปีกหลุดจำนวนมากในจุดเดิมซ้ำ ๆ หรือเห็นแมลงเม่าออกมาจากรอยแตกของพื้นหรือผนัง แปลว่าอาจมีรังอยู่ใกล้ตัวบ้าน ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจ

คอนโดมีปลวกได้ไหม?

มีได้ โดยเฉพาะชั้นล่างและอาคารที่มีเฟอร์นิเจอร์ไม้บิวท์อินจำนวนมาก ปลวกสามารถขึ้นมาตามช่องท่องานระบบได้ ควรแจ้งนิติบุคคลเพราะอาจต้องจัดการทั้งอาคาร

ซื้อบ้านมือสองควรตรวจปลวกไหม?

ควรอย่างยิ่ง ให้ผู้ตรวจบ้านหรือบริษัทกำจัดปลวกสำรวจก่อนตัดสินใจ โดยเฉพาะบ้านที่มีโครงหลังคาไม้ พื้นไม้ หรือบิวท์อินจำนวนมาก ความเสียหายจากปลวกอาจซ่อนอยู่หลังผิวที่ทาสีใหม่

สรุป

ปลวกเป็นปัญหาที่ป้องกันได้ถ้ารู้สัญญาณและลงมือเร็ว หน้าฝนคือช่วงที่ต้องตาไวเป็นพิเศษ เมื่อพบทางเดินดินหรือแมลงเม่าให้หยุดและเรียกผู้เชี่ยวชาญ เลือกระบบกำจัดให้ถึงรัง และถ้ากำลังสร้างบ้าน ให้วางระบบป้องกันตั้งแต่ก่อนเทพื้น อ่านบทความดูแลบ้านเพิ่มเติมได้ที่ บทความ MyProperty