ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง — เรื่องที่เจ้าของทรัพย์ทุกคนต้องรู้
พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ปี 2563 และแทนที่ภาษีโรงเรือนและที่ดินกับภาษีบำรุงท้องที่แบบเดิม หลักการคือเก็บภาษีจากมูลค่าของทรัพย์สิน ไม่ใช่จากรายได้ที่ได้จากทรัพย์สิน
ในปี 2569 ปีนี้ คุณต้องเตรียมอะไรบ้างสำหรับการชำระภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง? บทความนี้สรุปทุกเรื่องให้ครบ ตั้งแต่วิธีคำนวณ อัตราภาษี การยกเว้น ไปจนถึงกำหนดชำระและค่าปรับกรณีค้างจ่าย
ใครต้องจ่ายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง?
ทุกคนที่เป็นเจ้าของ ณ วันที่ 1 มกราคม ของแต่ละปี ไม่ว่าจะเป็น:
- บุคคลธรรมดาเจ้าของบ้าน/ที่ดิน
- นิติบุคคล/บริษัทเจ้าของอสังหาริมทรัพย์
- ผู้เช่าที่ดินของรัฐในระยะยาว
หมายเหตุ: ถ้าคุณซื้อบ้านในปีนั้น ภาษีจะคิดตามสัดส่วนวันที่ถือครอง
อัตราภาษีแยกตามประเภททรัพย์สิน (2569)
1. ที่ดินเพื่อการเกษตร
อัตราต่ำสุด เพราะรัฐต้องการส่งเสริมการเกษตร:
- มูลค่า 0 - 75 ล้านบาท: 0.01% ต่อปี
- มูลค่า 75 - 100 ล้านบาท: 0.03% ต่อปี
- มูลค่า 100 - 500 ล้านบาท: 0.05% ต่อปี
- มูลค่า 500 - 1,000 ล้านบาท: 0.07% ต่อปี
- มูลค่าเกิน 1,000 ล้านบาท: 0.10% ต่อปี
2. ที่อยู่อาศัย — บ้านพักหลักที่เจ้าของอยู่เอง
ยกเว้นภาษี สำหรับมูลค่าไม่เกิน 50 ล้านบาท (ถ้าเป็นเจ้าของบ้านและที่ดิน)
- มูลค่า 0 - 50 ล้านบาท: ยกเว้น
- มูลค่า 50 - 75 ล้านบาท: 0.03%
- มูลค่า 75 - 100 ล้านบาท: 0.05%
- มูลค่าเกิน 100 ล้านบาท: 0.10%
3. ที่อยู่อาศัย — บ้านหลังที่สอง หรือบ้านเช่า
- มูลค่า 0 - 50 ล้านบาท: 0.02%
- มูลค่า 50 - 75 ล้านบาท: 0.03%
- มูลค่า 75 - 100 ล้านบาท: 0.05%
- มูลค่าเกิน 100 ล้านบาท: 0.10%
4. อสังหาริมทรัพย์เชิงพาณิชย์
เช่น โรงแรม ร้านค้า โรงงาน อาคารสำนักงาน:
- มูลค่า 0 - 50 ล้านบาท: 0.30%
- มูลค่า 50 - 200 ล้านบาท: 0.40%
- มูลค่า 200 - 1,000 ล้านบาท: 0.50%
- มูลค่า 1,000 - 5,000 ล้านบาท: 0.60%
- มูลค่าเกิน 5,000 ล้านบาท: 0.70%
5. ที่ดินว่างเปล่า/ไม่ได้ใช้ประโยชน์
อัตราสูงสุด เพราะรัฐต้องการให้ใช้ที่ดิน:
- มูลค่า 0 - 50 ล้านบาท: 0.30%
- เพิ่มขึ้น 0.30% ทุก 3 ปี (สูงสุด 3%)
วิธีคำนวณ — ตัวอย่างจริง
ตัวอย่าง A: บ้านเดี่ยวที่อยู่เอง ราคาประเมิน 8 ล้านบาท
มูลค่า 8 ล้านบาท < 50 ล้านบาท
ภาษีที่ต้องจ่าย = 0 บาท (ยกเว้น)
ตัวอย่าง B: บ้านเดี่ยวที่อยู่เอง ราคาประเมิน 60 ล้านบาท
ส่วนที่เกินจาก 50 ล้าน = 10 ล้านบาท
10,000,000 × 0.03% = 3,000 บาท/ปี
ตัวอย่าง C: คอนโดหลังที่สอง ให้เช่า ราคาประเมิน 5 ล้านบาท
ไม่ได้รับการยกเว้น — คำนวณจากมูลค่าทั้งหมด
5,000,000 × 0.02% = 1,000 บาท/ปี
ตัวอย่าง D: ตึกแถวให้เช่าเปิดร้าน ราคาประเมิน 15 ล้านบาท
เป็นอสังหาริมทรัพย์เชิงพาณิชย์
15,000,000 × 0.30% = 45,000 บาท/ปี
ตัวอย่าง E: ที่ดินเปล่า 1 ไร่ ในกรุงเทพ ราคาประเมิน 30 ล้านบาท
ที่ดินว่างเปล่า อัตราพิเศษ
30,000,000 × 0.30% = 90,000 บาท/ปี
ถ้าปล่อยว่างเกิน 3 ปี — เพิ่มเป็น 0.60% = 180,000 บาท
การยกเว้นและการลดภาษี
ยกเว้นภาษี
- บ้านหลังแรกที่เจ้าของอยู่เอง + บ้านและที่ดินมูลค่ารวมไม่เกิน 50 ล้านบาท
- บ้านหลังแรกที่เจ้าของอยู่เอง + เฉพาะสิ่งปลูกสร้าง (เช่น คอนโด) มูลค่าไม่เกิน 10 ล้านบาท
- ที่ดินเพื่อการเกษตรของบุคคลธรรมดา มูลค่ารวมไม่เกิน 50 ล้านบาท
- ทรัพย์สินของรัฐ วัด โบราณสถาน สถานทูต
ลดหย่อนภาษี
- บ้านพักอาศัยที่เจ้าของอยู่เอง — ลด 50% สำหรับปีแรกที่ได้รับมรดก
- ที่ดินเกษตร — ยกเว้น 3 ปีแรกของเกษตรกรรายใหม่
- กิจการ SME — อาจมีการลดหย่อน ต้องปรึกษาสรรพากรท้องที่
กำหนดชำระและขั้นตอน
Timeline
- มกราคม — วันสำรวจทรัพย์สิน (1 ม.ค.)
- กุมภาพันธ์ - พฤษภาคม — อปท.ส่งใบแจ้งภาษี
- เมษายน - มิถุนายน — กำหนดชำระภายในเดือนเมษายน
- กรกฎาคม เป็นต้นไป — ถ้าไม่ชำระ — เริ่มคิดค่าปรับ
วิธีชำระ
- เคาน์เตอร์ อปท. ที่ทรัพย์สินตั้งอยู่ (กรุงเทพฯ: สำนักงานเขต; ต่างจังหวัด: เทศบาล/อบต.)
- ออนไลน์ ผ่านเว็บไซต์ของ อปท. (กทม.: bangkok.go.th)
- ธนาคาร Krungthai, Bangkok Bank, Kasikorn (ต้องมีใบแจ้งจาก อปท.)
- ApplicationATM/Mobile Banking ค้นหา "ภาษีที่ดิน"
ค่าปรับกรณีค้างจ่าย
- 1 เดือนแรก — ปรับเพิ่ม 10% ของภาษีค้าง
- 2 เดือน — ปรับเพิ่ม 15%
- 3 เดือน — ปรับเพิ่ม 20%
- เกิน 3 เดือน — ปรับเพิ่ม 40%
- เกิน 1 ปี — อปท. สามารถอายัดทรัพย์สินเพื่อขายทอดตลาดได้
เช็คใบแจ้งภาษีที่ได้รับ — ตรวจเอง
- ที่อยู่ทรัพย์สินตรงไหม
- ราคาประเมิน — ตรวจกับกรมธนารักษ์ (treasury.go.th)
- ประเภททรัพย์สิน (เกษตร/อยู่เอง/หลังสอง/พาณิชย์) จัดถูกประเภทไหม
- อัตราภาษีที่คิด — คำนวณใหม่ด้วยสูตรในบทความนี้
- การยกเว้น/ลดหย่อน — เจ้าของบ้านหลังแรกต้องได้รับการยกเว้น
ถ้าพบว่าผิด — ยื่นคำร้องอุทธรณ์ภายใน 30 วันที่ อปท. ที่ออกใบแจ้ง
เคล็ดลับลดภาษีอย่างถูกกฎหมาย
- แจ้งการใช้ประโยชน์ที่ดิน — ที่ดินว่างเปล่าต้องเริ่มใช้ให้ทัน ปีแรกคิดอัตรา "ว่างเปล่า" สูง
- ทะเบียนบ้านตรงกับที่อยู่จริง — ต้องเป็นบ้านหลักถึงจะยกเว้น 50 ล้าน
- แยกโฉนด — ถ้ามีที่ดินหลายแปลง ยกเว้น 50 ล้านต่อแปลง (ถ้าแปลงเดียวต้องรวม)
- ใช้ที่ดินทำเกษตรจริง — ต้องมีหลักฐานการเพาะปลูก/เลี้ยงสัตว์
คำถามที่พบบ่อย
ซื้อคอนโดกลางปี ต้องจ่ายภาษีเต็มปีไหม?
ไม่ต้อง — จ่ายตามสัดส่วนวันที่ถือครอง ตัวอย่าง: ซื้อ 1 กรกฎาคม จ่าย 6 เดือน = ครึ่งหนึ่งของภาษีปีนั้น
บ้านหลังเดียว แต่ทะเบียนบ้านไม่ได้ใส่ที่นี่ ต้องจ่ายไหม?
ต้องจ่าย เพราะไม่ได้รับการยกเว้น — รีบย้ายทะเบียนบ้านมาที่บ้านหลักเพื่อได้รับยกเว้น 50 ล้าน
ที่ดินเปล่ายังไม่ได้ใช้ประโยชน์ ต้องจ่ายยังไง?
จ่ายอัตรา 0.30% และเพิ่ม 0.30% ทุก 3 ปี สูงสุด 3% ควรเริ่มใช้ประโยชน์ภายใน 3 ปี เช่น ปลูกผัก/ต้นไม้ หรือสร้างอาคาร
ถ้าเช่าบ้านอยู่ ใครต้องจ่ายภาษีนี้?
เจ้าของที่แท้จริง ไม่ใช่ผู้เช่า (ต่างจากภาษีโรงเรือนเดิม) — แต่เจ้าของสามารถเพิ่มค่าเช่าเพื่อครอบคลุมได้ตามสัญญา
อยู่คอนโด แต่ชื่อโฉนดเป็นของบริษัท ต้องจ่ายเท่าไหร่?
ขึ้นกับวัตถุประสงค์การใช้ — ถ้าบริษัทให้เช่า = อัตราพาณิชย์ 0.30%+; ถ้าให้พนักงานอยู่ = อัตราที่อยู่อาศัย
สรุป
ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไม่ใช่เรื่องซับซ้อนถ้าเข้าใจหลักการ — บ้านหลักที่เจ้าของอยู่เองราคาไม่เกิน 50 ล้านบาท ยกเว้นทั้งหมด บ้านเพิ่มเติมและอสังหาริมทรัพย์ลงทุนจ่ายอัตราไม่สูงมาก แต่ถ้ามีที่ดินว่างเปล่าควรรีบใช้ประโยชน์เพื่อเลี่ยงอัตราเพิ่มขึ้น
ต้องการขายที่ดินหรือคอนโดที่ลงทุนไว้? ติดต่อ MyProperty ช่วยประเมินราคาและหาผู้ซื้อให้ฟรี
บทความที่เกี่ยวข้อง: